دەربارە و چوارچێوەی ڕێبەری
پەرەپێدانی ڕووناکی ڕه‌های شەریعەت، وردبینی ئەلگۆریتمی، و پێوەرەکانی پابەندبوونی دامەزراوەیی بۆ وەبەرهێنەرانی موسڵمان لە بازاڕەکانی وێب ٣.
🛡️ بڕوانامەی سەلمێنراوی پابەندبوون بە شەریعەت
پێداچوونەوەی بۆ کراوە لە ژێر پرۆتۆکۆڵەکانی ڕێبەری فەرمی ستانداردی شەریعەتی ئایۆفی (AAOIFI) ژمارە ٢١ و ٣٠.
ئامانجمان
پێنوێنی دراوی ئەلیکترۆنی حەڵال (The Halal Crypto Index) و پێڕستی پێنوێنی جیهانی دراوی ئەلیکترۆنی حەڵال HALAL500 دامەزراون بۆ پرکردنەوەی کەلێنە گرنگەکەی نێوان داهێنانە ئاڵۆز و خێرا پەرەسەندووەکانی بلۆکچەین و فیقھی ڕەسەنی مامەڵە ئیسلامییەکان (فقه المعاملات).
لەگەڵ دەرچوونی هەزاران تۆکەنی خەیاڵی لە مانگێکدا، وەبەرهێنەرە تاکەکەسە موسڵمانەکان زۆرجار کێشەیان هەیە لە جیاکردنەوەی سوودی شایستەی لامەرکەزی لە قەرزی شاراوە (ڕیبا)، ناڕوونی توند (غەرەر)، یان میکانیزمەکانی قماربازی ڕووت (مەیسیر).
ڕێبەری کورتی ٥ چرکەیی کریپتۆی شەریعەت
ڕێبەرێکی خێرا-بۆ-گەرانەوە کە کورتەیەک پێشکەش دەکات سەبارەت بەوەی چی ئامرازێکی دراوی ئەلیکترۆنی ڕێگەپێدراوە (حەڵال) یان قەدەغەکراوە (حەرام) لە ژێر ڕێسا داراییەکانی ئیسلامدا:
| ئامرازی دراوی ئەلیکترۆنی | دۆخ | هۆکاری سەرەکی شەریعەت |
|---|---|---|
| کڕینی بازاڕی دەستبەجێ (Spot) | HALAL | گواستنەوەی دەستبەجێی خاوەندارێتی (قەبض) لەگەڵ ڕادەستکردنی تەواوی سەروەت و سامانی تۆکەنی دەستبەجێ. |
| بەستنی سەلماندنی خاوەندارێتی (Native PoS Staking) | HALAL | پاداشتەکانی خزمەتگوزاری سەلمێنەر (أجرة) بۆ پاراستنی کۆدەنگی توانای ژمێرکاری بلۆکچەین. |
| کرێی وزەی ترۆن (TRX Energy Rental) | HALAL | کرێی سوودی پانیی باند (Bandwidth) لە ژێر بنەما ڕەواکانی کرێکاری ئیسلامی (الإجارة). |
| داهاتووەکانی دراوی ئەلیکترۆنی و قەرز (Futures & Margin) | HARAM | خاوەندارێتی جەستەیی تێدا نییە (قەبض)، سوودی قەرز لەخۆدەگرێت و خەیاڵپڵاوییە لەسەر نرخەکان (غەرەر). |
| قەرزدانی سوودبەخشی دیفای (Aave، هتد.) | HARAM | دروستکردنی ڕاستەوخۆی داهات لە سوودی قەرزی نەختینە (ڕیبالنەسئە). |
| دۆلاری بەرهەمی دەستکرد (USDe) | HARAM | وەرگیراوە لە مامەڵەی پێشوەختەی بەردەوامی کورتخایەن بە بێ پاڵپشتی دەستبەجێ (Spot). |
شایەتحاڵی و وردبینی دەرەکی هاوکاران
بۆ نەهێشتنی لایەنگری تاوانبار و دڵنیابوون لە بابەتیتی ڕه‌ها، داتای پشکنینی تۆکەنەکانمان دەخرێتە ژێر وردبینی سەربەخۆی چارەکی لەلایەن لیژنەیەکی لاوەکی چاودێری شەریعەتەوە:
ڕاوێژکاری بازاڕەکانی سەرمایەی ئیسلامی، کوالالامپور. تیشک دەخاتە سەر سەلماندنی شلەی پرۆتۆکۆڵی پەڕینەوەی زنجیرەکان.
پسپۆڕی وردبینی ئایۆفی، ڕیاز. پشکنین بۆ کۆدی بۆتی تۆڕی ئۆتۆماتیکی و میکانیزمەکانی پاراستنی ئاڵوگۆڕی دەستبەجێ دەکט.
مێتۆدۆلۆژیای پابەندبوونی HALAL500
هەموو سەروەت و سامانێکی دیجیتاڵی کە لە پێڕستی HALAL500 دا لیستی بۆ کراوە، دەچێتە ژێر پاڵێوراوێکی چوار قۆناغی چەندایەتی و چۆنایەتییەکی ناچارەکییەوە پێش پۆلێنکردنی وەک حەڵال یان حەرام.
دوورخستنەوەی ئەو پرۆتۆکۆڵانەی کە پەیوەستن بە چالاکیی ڕێگەپێنەدراو: قەرزدانی لەسەر بنەمای سوود، یاریگاکانی کازینۆ، کاتبەسەربردنی پێگەیشتووان، چەک، یان ئابووری پۆنزی خەیاڵی.
Li gorî Standarda Şerîetê ya AAOIFI Jimare 21, deynê bi faîz divê ji %30-ê sermayeya bazarê zêdetir nebe, û dahata neqanûnî divê ji %5-ê hemû dahata protokolê zêdetir nebe.
سەلماندنی ئەوەی کە تۆکنەکە نوێنەرایەتی موڵکێکی ڕەسەنی دیجیتاڵی دەکات (مالی متقوّم) لەگەڵ سوودی ڕاستەقینەی ژمێرکاری، بەڕێوەبردن، یان مامەڵەی تۆڕ.
تەنها مامەڵە دەستبەجێکانی بازاڕی (Spot) کە رێگە بە خاوەندارێتی تەواوی جزدان دەدەن بە ڕەوا دەناسرێن. قەرز (Margin)، بەردەوامەکان (Perpetuals)، و سی ئێف دی (CFDs) بە توندی حەرامن.
سەرچاوە دامەزراوەییەکان و چوارچێوەی ستانداردەکان:
پێوەرەکانی وردبینی ئێمە بە ڕوونی ئاماژە بە بڕارەکانی دەزگا جیهانییەکانی چاودێری دارایی ئیسلامی دەکەن و بەراوردیان لەگەڵ دەکرێت:
ئاگاداری تەواوی مەترسی و ئایینی
ئامۆژگاری ناتەندروستی دارایی: هەموو کەرەستەکان، ڕیزبەندییەکانی داتای زانیاری، و شیکردنەوەکانی بڵاوکراونەتەوە لەم ماڵپەڕەدا تەنها بۆ مەبەستی پەروەردەیی، زانیاری، و ڕێنمایی پابەندبوونی ئایینی دابینکراون. هیچ شتێک لەم سەکۆیەدا پێکنەهاتووە لە ئامۆژگاری دارایی، وەبەرهێنەر، یاسایی، یان باج.
سنوورداری فەتوا ئایینییەکان: پلەکانی پابەندبوون کە لە پێڕستی HALAL500 دا بڵاوکراونەتەوە ڕەنگدانەوەی هاوڕایی ئەکادیمی پسپۆڕان و هەڵسەنگاندنی تەکنیکین کە لە ژێر ستانداردەکانی ئایۆفی لەلایەن د. تاریق الفارسییەوە ئەنجامدراون. هەرچۆنێک بێت، ئەوان فەتوایەکی کەسی ئایینی پابەندکەر پێکناهێنن. وەبەرهێنەرانی تا تاکەکەسی بە بەرپرسیار دەمێننەوە لە سەلماندنی هەڵبژاردنەکانی وەبەرهێنانیان.
سیاسەتی تایبەتمەندی و مەرجەکانی بەکارهێنان
نەبوونی کۆکردنەوەی داتای کەسی: ئێمە لە ژێر چوارچێوەیەکی توندی پێشینەی تایبەتمەندی کار دەکەین. ئێمە زانیاری ناسنامەی کەسی (PII) کۆناکرێنەوە، ناپێچینەوە، نافرۆشین، یان یەکلای ناكەینەوە. گەڕان لە پێڕستی HALAL500 بە تەواوی نەناسراوە.
تۆمارەکانی ڕاژەی تەکنیکی و کۆکییەکان: وەک زۆربەی خزمەتگوزارییە وەبییە وەستاوانەکان، پێوەرە تەکنیکییە بنەڕەتییە بێناوەکان (ئایپی بێناو، بەکارهێنەری ئامێر) لەوانەیە لەلایەن ژێرخانی ڕاژەوە (بۆ نموونە کلاودفلایر) یەکلایی بکرێنەوە تەنها بۆ ئاسایش و باشترکردنی کارایی.